Vũ khúc bất tận giữa Ngân hà

HoangNhatLong

Giốngnhư các vũ công ba lê nhảy múa quanh một trưởng nhóm vô hình, hàng chụcngôi sao trong dải Ngân hà đang xoay quanh một hố đen siêu lớn.

                               
Đăng nhập/Đăng ký mở rộng

Những bức ảnh được chụp bằng camera hồng ngoại cho thấy, hố đen này có khối lượng gấp khoảng 4 tỷ lần mặt trời.
Từ lâu giới thiên văn học tin rằng những hố đen siêulớn thường nằm ở trung tâm của các thiên hà. Chúng ta không thể nhìnthấy hố đen bởi lực hấp dẫn của chúng lớn đến nỗi chúng có thể hút cảánh sáng. Các nhà thiên văn xác định vị trí của hố đen bằng cách theodõi chuyển động của các vì sao và khí bụi xung quanh chúng.
Trong suốt 16 năm qua, các nhà thiên văn học thuộc tổchức European Southern Observatory đã quan sát 28 ngôi sao di chuyểnxung quanh trung tâm của Ngân hà – được cho là nơi ẩn nấp của một hốđen mang tên Sagittarius A*. Họ sử dụng kính viễn vọng có đường kính3,5 m tại trạm quan sát La Silla và 4 kính viễn vọng có đường kính 8,2m tại trạm quan sát Paranal. Hai trạm thiên văn đều nằm trên lãnh thổChile.
Bằng cách theo dõi cách di chuyển của các ngôi saotrung tâm quanh Sagittarius A*, các nhà nghiên cứu đã suy đoán được mộtsố tính chất của hố đen, như khối lượng và độ rộng của nó. Họ nhận thấyít nhất 95% lượng vật chất tác động tới các ngôi sao phải nằm bên tronghố đen. Các kết quả phân tích cho thấy Sagittarius A* cách Trái đấtkhoảng 27 nghìn năm ánh sáng.
“Điểm nổi bật nhất trong nghiên cứu này là chúng tôiđã tìm ra bằng chứng thực nghiệm cho thấy các hố đen siêu lớn thực sựtồn tại”, Reinhard Genzel, một chuyên gia thuộc Viện nghiên cứu cáchiện tượng vật lý ngoài hệ Mặt trời Max Planck (Đức), phát biểu.
Những hình ảnh mới nhất mà camera hồng ngoại trên cáckính viễn vọng chụp được giúp các nhà khoa học tìm ra một số đặc tínhphổ biến nhất của các ngôi sao xoay quanh hố đen. Chẳng hạn, ngôi saotrong cùng có quỹ đạo ngẫu nhiên, trong khi quỹ đạo của 6 sao xa hơnlại nằm trên một mặt phẳng (giống như chuyển động của các hành tinhquanh Mặt trời).
Một ngôi sao, được đặt tên S2, xoay quanh trung tâmcủa Ngân hà với tốc độ lớn đến nỗi nó hoàn thành một vòng khép kíntrong đúng 16 năm – bằng thời gian tiến hành nghiên cứu.
Nhóm nghiên cứu hy vọng những nỗ lực tiếp theo sẽgiúp họ trả lời câu hỏi về số phận của những ngôi sao xoay quanhSagittarius A*. Chúng là những sao mới hình thành nên không thể dichuyển quá xa. Các nhà khoa học cho rằng chắc chắn chúng không hìnhthành trên các quỹ đạo hiện tại, bởi lực hấp dẫn khủng khiếp của hố đenkhông cho phép quá trình đó xảy ra.
Một trong những giả thiết được đưa ra gần đây là cácngôi sao đó hình thành từ một đám bụi khí bị hút về phía hố đen cáchđây 6 triệu năm. Khi tới gần hố đen, phần lớn đám mây bị xé toạc thànhnhiều mảnh bởi lực hấp dẫn. Một vài mảnh "thoát hiểm" nhờ chuyển độnghỗn loạn của các khối khí. Phần còn lại tạo thành một đĩa khí bụi hìnhbầu dục di chuyển quanh hố đen.
Mặc dù di chuyển gần hố đen, đĩa khí không bị hút vàohố vì nó nằm trong phạm vi an toàn. Những biến đổi về mật độ vật chấtbên trong đĩa khí khiến nó cô đặc dần theo thời gian, cuối cùng vỡ tanvà tạo thành các ngôi sao. Những ngôi sao này tiếp tục di chuyển theoquỹ đạo hình bầu dục mà đĩa khí bụi để lại. Nhóm nghiên cứu cho rằng sựtồn tại của 6 ngôi sao có quỹ đạo trên một mặt phẳng chứng tỏ điều này.
Những ngôi sao gần hố đen nhất từng tồn tại theo cặp.Vì thế, khi các cặp sao tới quá gần hố đen, lực hút của nó khiến mộtsao bị hủy diệt. Những sao còn lại được có lẽ đã hình thành cách đâykhoảng 50 triệu năm. Do vẫn giữ nguyên quỹ đạo từ khi còn "bạn đồnghành" nên chúng di chuyển theo những hình dạng ngẫu nhiên.

V.L (theo Space.com)