Đáp án tốt nghiệp đề thi Văn THPT 2010

Saokim999

HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ THI TỐT NGHIỆP THPTNĂM 2010

MÔN: NGỮ VĂN

I. Phần chung cho tất cả thísinh (5,0 điểm)

Đã có đáp án đề thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn năm2010  

Câu 1 (2 điểm)

Nétchính về cuộc đời và sự nghiệp văn học của nhà văn M. Sô – lô – khốp:

+ Cuộc đời:

- Mi-khai-inA-lếch-xan-dro-vích Sô-lô-khốp (1905 – 1984) là nhà văn Nga lỗi lạc, đã vinh dựnhận Giải thưởng Nobel về văn học năm 1965. Ông là một nhà văn tiểu thuyết cổđại, là một trong những nhà văn lớn nhất thế kỉ XX.

- Sô-lô-khốpsinh tại thị trấn vi-ô-sen-xcai-a thuộc tỉnh Rô-xtốp trên thảo nguyên sôngĐông. Ông tham gia Cách mạng từ sớm. Cuối năm 1922, ông đến Mat-xcơ-va làmnhiều nghề và thực hiện giấc mộng viết văn.

- Năm 1932ông ra nhập Đảng Cộng sản Liên Xô.

- Năm 1939ông được bầu làm viện sĩ viện hàn lâm khoa học liên xô.

- Thời kìchiến tranh vệ quốc (1941 – 1945) ông khoác áo lính, làm phóng viên chiếntrường, xông pha trên nhiều mặt trận, nhiều bài kí sự, chính luận, truyện ngắnnổi tiếng được ra đời.

+ Sự nghiệpvăn học:

- Truyện sôngĐông và Thảo nguyên xanh xuất bản năm 1926.

- Năm 1925,ông bắt đầu viết Sông Đông êm đềm đến năm 1940 thì hoàn thành, được tặng thưởngNobel văn học năm 1965.

- Đất vỡhoang (1932 - 1959).

- Truyện ngắnSố phận con người (1957) của Sô-lô-khốp đánh dấu một mốc quan trọng mở ra chântrời mới cho văn học Nga. Tác phẩm thể hiện cách nhìn cuộc sống và chiến tranhmột cách toàn diện, chân thực, sự đổi mới cách miêu tả nhân vật, khám phá tínhcách Nga, khí phách anh hùng và nhân hậu của người lính Xô viết.

- Sô-lô-khốpcoi sứ mệnh cao cả nhất của nghệ thuật là “ca ngợi nhân dân – người lao động,nhân dân – người xây dựng, nhân dân anh hùng” của mình.

Câu 2 (3 điểm)

I. Mở bài

Chúng tavẫn thường nghe trong những lời ca dao, trong lời ru của mẹ, của bà:
                             “Những điều phủ lấy giá gương

             Người trong một nước thìthương nhau cùng”

Yêu thươngcon người là một truyền thống có từ ngàn đời xưa. Trải qua những thăng trầm củalịch sử, sự trôi chảy của thời gian, liệu truyền thống ấy có còn được giữ vữngkhông? Đặc biệt là đối với giới trẻ?

II. Thân bài.

1. Thựctrạng:

- Có rấtnhiều bạn trẻ biết quan tâm, chia sẻ, đồng cảm với những khó khăn, gian khổ củangười khác.

- Tuy nhiên,có nhiều người vẫn còn thờ ơ, vô cảm với sự khó khăn của mọi người.

2. Nguyênnhân:

- Xã hội ngàycàng phát triển, dân trí ngày càng được nâng cao, con người ít tiếp xúc với thếgiới bên ngoài mà đóng khung trong những cánh cửa khép kín. Do vậy, ít có điềukiện để quan tâm đến người khác.

- Do môitrường gia đình và nền giáo dục nhà trường chưa đẩy mạnh việc giáo dục tâm hồncho giới trẻ.

3. Biện pháp:

- Tuyêntruyền và đẩy mạnh việc giáo dục và bồi dưỡng tâm hồn cho giới trẻ từ khi cònnhỏ để khi ra xã hội trở thành một con người biết yêu thương nhân loại.

4. Liên hệ:

- Bản thânmỗi cá nhân khi còn ngồi trên ghế nhà trường tự rèn luyện cho mình một tâm hồnbiết yêu thương, đồng cảm với khó khăn của người khác.

- Giúp đỡnhững người xung quanh trong hoàn cảnh hoạn nạn.

III. Kết luận

- Tuổi trẻ làmầm non, là tương lai của đất nước. Để đất nước này là một đất nước giàu tìnhthương thì thế hệ trẻ phải cố gắng phát huy những giá trị sẵn có.

                “Có gì đẹp nhất trên đời hơn thế

                 Người với người sống để yêu nhau”.

II. Phần riêng – Phần tự chọn

Câu 3a.

Phân tíchnhân vật Việt trong truyện ngắn “Những đứa con trong gia đình” củaNguyễn Thi.

Hướng dẫnlàm bài:

Mở bài:

Hi sinh trongcuộc tấn công Mậu Thân (1968) với tư cách là nhà văn – chiến sĩ.Nguyễn Thi đã để lại nhiều tác phẩm có giá trị. Qua những tác phẩmnày, Nguyễn Thi đã khắc họa được những gương mặt đẹp đẽ của ngườinông dân Nam Bộ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Đó là những con ngườigan góc, kiên cường dường như sinh ra là để cầm súng đánh giặc. Trongnhững con người ấy, có gương mặt đáng yêu của lớp thanh niên trẻ phơiphới lên đường đánh giặc như đi trẩy hội mùa xuân, mà Việt (trong tácphẩm “Những đứa con trong gia đình” của Nguyễn Thi) là một hình ảnhtiêu biểu để lại trong lòng người đọc những ấn tượng sâu đậm nhất.

Thân bài

I. Giớithiệu vài nét về tác giả, tác phẩm

Nguyễn Thi(1928 – 1968), quê ở Hải Hậu, Nam Định. Ông là nhà văn trưởng thành trong khángchiến chống Mỹ. Ông đặc biệt thành công ở những tác phẩm viết về đất và ngườiNam Bộ. “Những đứa con trong gia đình” là một trong những tác phẩm xuất sắc củaông viết về đất và người Nam Bộ.

“Những đứacon trong gia đình” viết về những con người sinh ra trong một gia đình cótruyền thống anh hùng. Truyền thống đó được kết tinh trong hình tượng nhân vậtChiến và Việt.

II. Phântích nhân vật Việt

Việt làmột thanh niên anh hùng của miền Nam “kiêu hãnh trên tuyến đầu chốngMỹ,… miền Nam trong lửa đạn sáng ngời”.

1. Được nuôidưỡng trong gia đinh cách mạng có cuốn sổ truyền thống mà mỗi trangđược ghi bằng máu và nước mắt, trước hết Việt là người con rất mựcthương cha, thương mẹ, căm thù giặc sâu sắc và có một ước nguyện caođẹp là được cầm súng đánh giặc để trả thù cho ba, má.

- Tình cảmnày được thể hiện một cách sâu sắc và cảm động qua chi tiết chị emgiành nhau ghi tên tòng quân, nhất là sáng hôm sau, trước khi lên đườngnhập ngũ, Việt cùng với chị Chiến khiêng bàn thờ ba má sang gửi bênnhà chú Năm (cần phân tích cho kỹ chi tiết này để làm nổi rõ ýnghĩa thẩm mĩ, nhân sinh của nó).

2. Chínhđiều ấy là nguồn gốc tình cảm sây xa giúp Việt trở thành ngườichiến sĩ dũng cảm, gan góc và anh đã lập được nhiều chiến công hiểnhách.

- Việt đãkhám phá được một xe tăng địch trong một trận đánh giáp lá cà.

- Sau này,giữa chiến trường, tuy bị thương nặng, hai mắt không nhìn thấy gì,“Hai tay, vai, đầu, chân đang đau điếng và rỏ máu”, người sắp lả đi vìđói khát, Việt vẫn trong tư thế đàng hoàng, chững chạc của ngườichiến sĩ kiên cường, sẵn sàng tiêu diệt giặc.

3. Tuy nhiên,Việt vẫn còn rất trẻ, khi ghi tên tòng quân, Việt mới 17 tuổi, nênvẫn còn có tính ngây thơ hồn nhiên vô tư của trẻ con.

- Dù rấtthương chị, nhưng vẫn hay giành nhau với chị: giành phần bắt ếch íthay nhiều, giành thành tích bắn tàu chiến Mỹ và giành nhau cả khighi tên tòng quân.

- Việt tỏra là một cậu con trai đồng quê, tính tình hiếu động suốt ngày langthang, bắn chim, câu cá, bắt ếch, lúc nào cũng mang theo cái ná thuntrong người kể cả khi đi bộ bội.

- Là contrai, lại là em quen được chiều chuộng nên mọi việc, Việt đều ỷ lạicho chị, phó mặc tất cả cho chị. Nghe chị bàn việc gia đình mộtcách trang nghiêm, Việt vẫn vô tư: “Lăn kềnh ra ván cười khì” và cứầm ừ cho qua, vừa nghe vừa “chụp một con đom đóm úp trong lòng bàntay rồi ngủ quên lúc nào không  biết”.

- Chỉ kémchị một tuổi mà Việt “trẻ con hơn nhiều”. Yêu quý chị mà cứ giữkín vì chỉ sợ mất chị. Đánh giặc không sợ chết, nhưng lại sợ ma,khi gặp lại đồng đội thì vừa  khóc, vừa cười “giống hệt nhưthằng Út ở nhà”.

- Cái tínhtrẻ thơ ấy khiến hình tượng Việt có nét sống động riêng, khó lẫn,đem lại cho câu chuyện một niềm lạc quan, yêu đời, tươi vui trong nhữngngày đánh giặc gian khổ và ác liệt.

Kết luận

Bằng nghệthuật khắc họa nhân vật đặc sắc, với nghệ thuật mô tả tâm lí tinhtế, vốn ngôn ngữ nông dân Nam Bộ giàu có cùng với những chi tiếtnghệ thuật chọn lọc, tiêu biểu, độc đáo, Nguyễn Thi đã rất thànhcông trong việc xây dựng nhân vật Việt: vừa có tính riêng sinh động,vừa có những nét chung điển hình, tiêu biểu. Việt vừa xứng đáng làđứa con rất mực thủy chung với truyền thống cách mạng của gia đình,vừa rất tiêu biểu cho thế hệ trẻ miền Nam trong những năm kháng chiếnchống Mỹ gian khổ ác liệt mà rất đỗi vui tươi hào hùng.

Câu 3b. Phân tích đoạn thơtrong bài Sóng của XuânQuỳnh:                          

“Dữdội và dịu êm

…

Bồi hồitrong ngựctrẻ”               

Hướng dẫnlàm bài:

1. Giới thiệuvề tác giả, tác phẩn và vị trí đoạn trích:

- Xuân Quỳnh (1942– 1988) là một trong những gương mặt nổi bật của thế hệ nhà thơ trưởng thànhtrong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

- “Sóng” làbài thơ tiêu biểu cho hồn thơ Xuân Quỳnh luôn luôn trăn trở, khao khát được yêuthương gắn bó. Bài thơi in trong tập “Hoa dọc chiến hào” (1968).

- Đoạn thơtrích nằm ở phần đầu của bài thơ, thể hiện tình yêu thủy chung của một tâm hồnkhát khao yêu mãnh liệt.

2. Hình tượngsóng:

- Ca dao cóthuyền - biển, là cặp hình ảnh thể hiện cho tình yêu đôi lứa. Xuân Diệu có bàithơ nổi tiếng, trong đó Sóng là hình ảnh người con trai đa tình “Anh xin làmsóng biếc – hôn mãi cát vàng em – hôn thật khẽ thật êm – hôn êm đềm mãi mãi”.

- Trong bàithơ tình của Xuân Quỳnh, Sóng là hình ảnh thiếu nữ đang yêu, với một tình yêunồng nàn và say đắm.

3. Khổ 1:

                “Sóng dữ dội và dịu êm

                 Ồn ào và lặng lẽ

                 Sông không hiểu nổi mình

                 Sóng tìm ra tận bể”

- Sóng đượcđặc tả bởi hai đối cực: “Dữ dội” >< “dịu êm”, “ồn ào” >< “lặng lẽ” à những trạng thái có thật của sóng ngoàitự nhiên.

- Tương quansông – bể: tính chất mâu thuẫn.

- Sông: khônggian nhỏ hẹp, hữu hạn, nông cạn.

- Bể: khônggian lớn, rộng, khoáng đạt, sâu sắc.

à Băn khoăn và tìm cách giải đáp: Khônghiểu nổi mình, tìm ra tận bể àMượn một quy luật tự nhiên để biểu trưng cho những băn khoăn trong lòng mình.Nước sông tự bao đời vẫn đổ ra biển lớn. Sông chủ động từ bỏ không gian nôngcạn chật chội về với không gian rộng lớn vô hạn à Khát khao vượt giới hạn nhỏ bé vươn tớikhông gian rộng lớn hơn để lí giải chính mình của con người.

- Đặt trongtính sóng đôi của hình tượng Sóng và Em: Trạng thái của sóng gắn với khí chấtcủa người phụ nữ àluôn luôn hài hòa với những đối cực (vừa khao khát mãnh liệt, vừa trầm tư dịudàng, vừa sôi nổi rộn rã, vừa lặng lẽ âm thầm, thoắt ồn ào vui tươi, thoáng đãchìm lắng sâu xa …), khát vọng giải mã chính mình của sóng cũng là khát vọngthành thực, khơi tìm bản chất tâm hồn mình của người con gái.

4. Khổ 2:

                “ Ôi con sóng ngày xưa

                 Và ngày sau vẫn thế

                 Mỗi khát vọng tình yêu

                 Bồi hồi trong ngực trẻ”

- Thời gian:“Ngày xưa” và “ngày sau” àtình yêu chạy theo chiều thời gian thăm thẳm vẫn mãi mãi thương nhớ, mãi khônghết “bồi hồi”.

- Khám phámới về sóng: Tượng trưng cho sự bất diệt của tuổi trẻ và khát vọng tình yêu.

Mượn quy luậttự nhiên để diễn tả một triết lí dung dị nhưng thấm thía về tình yêu và tuổitrẻ; còn tình yêu là khát vọng yêu thương mãi còn, tức là con người mãi trẻ trung(so sánh với triết lí của Xuân Diệu: Nói làm chi rằng xuân vẫn tồn tại – Nếutuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại).

5. Một số đặcsắc của nghệ thuật:

- Thể thơ nămchữ được dùng một cách sáng tạo, thể hiện nhịp của sóng bể, nhịp của lòng thisĩ.

- Các biệnpháp điệp từ, điệp cú pháp góp phần tạo nên nhịp điệu nồng nàn, say đắm, thíchhợp cho việc diễn tả cảm xúc mãnh liệt.

6. Kết luậnchung:

- Trong đoạnthơ, Xuân Quỳnh đã thể hiện rất gợi cảm và sinh động những trạng thái cảm xúc,những khao khát mãnh liệt của một người phụ nữ đang yêu.

- Mượn hiệntượng thiên nhiên để bất tử hóa cảm xúc, trường cửu hóa tình yêu vàkhát vọng yêu thương.

DOwnload